Europese Leiders: Winston Spencer Churchill

Winston Spencer Churchill

Geboren 30 november 1874 te Blenheim Palace, Woodstock, Oxfordshire.
Gestorven 24 januari 1965, Hyde Park, Londen

Churchills opinies over Europese samenwerking weerspiegelen de ambivalentie die kenmerkend is voor de Britse houding ten opzichte van het Europese vasteland. In een krantenartikel spak hij al in 1930 over de wenselijkheid van een Verenigde Staten van Europa (de term is oorspronkelijk van Victor Hugo). In die VSE zag hij een kans om oude tegenstellingen te verzoenen. Maar Groot-Brittannië hoorde daar niet bij. “We zijn mèt Europa, maar er geen deel vàn”, aldus Churchill.

Na de oorlog hield Churchill zijn bekende IJzeren Gordijn-toespraak (5 maart 1946) waarin hij constateerde dat Oost-Europa in de greep was geraakt van de Sovjet-Unie. Hij geloofde niet de Verenigde Naties (V.N.) zonder een verenigd Europa een toekomstige Europese oorlog kon voorkomen. Kort daarna pleitte hij opnieuw voor een VSE als één van de vier pijlers van de V.N., naast de Verenigde Staten van Amerika, Groot-Brittannië (samen met het Gemenebest) en de Sovjet-Unie.

Bij de oprichting van de Europese beweging in 1948 ging Churchill een stap verder door een Raad van Europa voor te stellen waarvan ook Groot-Brittannië deel zou uitmaken. Die Raad van Europa kwam er ook, zij het met beperkte bevoegdheden. Echter, na zes jaar oppositie werd hij opnieuw Brits premier en tapte hij uit een ander vaatje: zijn land zou als onderdeel van een geïntegreerd Europa haar aparte positie verspelen. Deze afhoudendheid bleef de boventoon voeren in de Britse politiek. Pas in 1973 trad Groot-Brittanië toe tot de Europese Gemeenschappen (later omgedoopt tot de Europese Unie). 

Desondanks werd Churchills pleidooi voor Europese samenwerking in de precaire eerste naoorlogse jaren gewaardeerd. Hij ontving daarom in 1956 de Karelsprijs, ingesteld door de stad Aken om personen of organisaties te eren met verdiensten voor de Europese eenwording.

Citaat:"Een politicus denkt aan de volgende verkiezing, een staatsman aan de toekomst."