Terecht themanummer

Hoe mensenrechtelijk verantwoord zijn de geïntroduceerde terrorisme maatregelen? Welke beperkingen van onze burgerrechten vinden we nog acceptabel als samenleving? Deze vragen stonden centraal in het themanummer van Terecht, waar het FDO aan meewerkte.

Nederland lijkt, net als de rest van de wereld, in de ban van de bestrijding van terreuraanslagen. Na de moord op van Gogh lijkt de strijd tegen terrorisme de vrijbrief geworden voor beleidsmakers en bestuurders die een harde aanpak van criminaliteit en openbare orde voorstonden. In de belangenafweging die ten grondslag ligt aan elke rechtsregel lijkt de balans steeds vaker door te slaan ten faveure van een harde strafrechtelijke aanpak, in plaats van de bescherming van burgerrechten. Al in 2002 waarschuwde een aantal prominente juristen dat de nieuwe strafrechtelijke maatregelen die Donner wilde introduceren een aantal elementaire normen, waaronder het verbod op discriminatie, bedreigden. Zij doelden daarbij op maatregelen zoals een algemene identificatieplicht, ruimere toepassing van DNA-onderzoek, meer cameratoezicht, koppeling van computerbestanden, hardere aanpak van de jeugdcriminaliteit en strafbaarstelling van illegaal verblijf in dit land. Niet alleen heeft de regering die waarschuwing in de lucht geslagen en de maatregelen doorgevoerd, het nam zelfs veel verdergaande stappen. ‘Rekrutering voor de gewapende strijd’ is ondermeer een delict in de strafwet geworden, alsook ‘het verheerlijken van ernstige misdrijven’ en er is wetgeving op het gebied van samenspanning. Daarnaast kan nu geheime informatie van de inlichtingendienst AIVD in een rechtszaak worden gebruikt als zelfstandig bewijs. Ook op het gebied van het vreemdelingenrecht zijn nieuwe beperkende maatregelen ingevoerd.

De ingezette trend van uitbreiding van de bevoegdheden van politie en justitie lijkt niet meer te stoppen. De minister van justitie Piet Hein Donner stelt, ter onderbouwing van de maatregelen,  dat de risico’s voor de westerse samenlevingen sinds tijden niet zo groot zijn geweest. Maar is dat ook werkelijk zo? Staan de nieuwe wetten in verhouding tot de inperking van de burgerrechten die daarvan het gevolg zijn? Wanneer is het toegestaan mensenrechten te beperken? Komt onze rechtsstaat niet in het geding? Maken Nederlandse burgers zich eigenlijk wel druk over de beperking van hun rechten of volstaat het veelgehoorde geluid: ‘ik heb niks te verbergen, dus het maakt niet uit of mijn rechtsbescherming op de tocht komt te staan’? Deze thema's stonden centraal in dit themanummer, waarin zowel voor- als tegenstanders van de genomen maatregelen aan het woord kwamen.

Terecht is een tijdschrift dat wordt uitgegeven door de Liga van de Rechten van de Mens. Terecht is het enige journalistieke medium in Nederland dat mensenrechten in Nederland als aandachtsgebied heeft. Hoewel de blik meer dan eens over de grens valt als mensenrechten ter discussie staan, zijn er genoeg ontwikkelingen binnen de landsgrenzen die eveneens aandacht en analyse behoeven.

Het FDO heeft financiele en inhoudelijke steun aan dit themanummer verleent.