Sticthing Waterland

Stichting Waterland (www.waterlandstichting.nl) is een progressieve denktank die 'de linkse leegte te lijf gaat en antwoorden wil formuleren op de nieuwe uitdagingen van deze tijd'. De stichting wilde begin 2009 een serie van drie debatten onder de titel ‘Integratie, populisme en liberalisme’organiseren omdat ze van mening zijn dat we het  in Nederland niet eens over het integratiebeleid. Populistisch rechts heeft het onderwerp gekaapt en partijen ter linkerzijde, de PvdA voorop, worstelen zowel met een inhoudelijk antwoord als met de toon waarop de discussie moet worden gevoerd. Inhoud en toon zijn moeilijk van elkaar te scheiden: gaat het om de zaak of speelt men op de persoon? Populisten zien vaak het verschil niet. Maar het is te gemakkelijk om hen af te doen als simpele volksmenners. In de huidige mediademocratie worden laagopgeleide kiezers die Den Haag de rug hebben toegekeerd, opnieuw bereikt door politici met een boodschap maar vooral met een bekend gezicht (Fortuyn, Verdonk, Wilders). Populisme is misschien een noodzakelijke politieke stijlfiguur, die ook (links)liberale vertolkers nodig heeft. D66-leider Alexander Pechtold lijkt die rol bijvoorbeeld op te pakken. Hij stelt zich daarmee lijnrecht op tegenover rechtse liberalen zoals Verdonk en Wilders (en eerder Bolkestein en Fortuyn), die het liberalisme in conservatieve en nationaal-populistische richting ombuigen. Dit roept een aantal vragen op. Zijn liberalisme en populisme verklaarde vijanden of bestaat er ook een samenhang tussen beide? Wat moet het antwoord zijn van linkse democraten op de uitdaging van het populisme?

Het FDO heeft een van de debatten uit de reeks ondersteund met de titel: 'verlicht populisme'.

Aanleiding van dit debat washet uitkomen van een boek van Mark Bovens en Anchrit Wille over de  ‘diplomademocratie’. Bovens en Wille laten zien dat de vertegenwoordigende democratie grotendeels in handen is gekomen van hoogopgeleiden en laat ook zien waarom dat erg is: laagopgeleiden zijn buitenstaanders geworden en zo voelen zij dat ook. Met alle ressentimenten van dien. Bovens doet voorstellen dit te doorbreken, o.a. met directe democratie en ruimte voor verlicht populisme. Dit thema sluit aan bij oude en recente discussies binnen politieke partijen om de ontevreden niet-stemmers weer te binden. Met name links/PvdA worstelt hiermee en zoekt naar een soort links populisme (‘het verlangen naar Schaefer’). In dit debat wordt de analyse van Bovens tegen het licht gehouden en bediscussieerd wat ‘verlicht populisme’ dan mag inhouden.

Lees in de bijlage het verslag over deze avond.