Opbrengsten enquête, brainstormsessies en jongerenconferentie Huis voor Democratie en Rechtsstaat

Opbrengsten enquête, brainstormsessies en jongerenconferentie Huis voor Democratie en Rechtsstaat

Deelnemers: ongeveer 300 jongeren van 14 t/m 23 jaar

Opleidingsniveau: alle, met nadruk op VMBO

Informatie:

-Uit zowel de conferentie, de brainstormsessies als de enquête blijkt een grote behoefte onder jongeren om meer te weten over allerlei aspecten van de democratie (hoe het hele politieke systeem nu eigenlijk werkt, waar de macht zit, wat het belang is van democratie) en over de rechtsstaat (wat zijn de rechten van jongeren, tot hoever gaat vrijheid van meningsuiting en hoe wordt de rechtsstaat precies gehandhaafd?). Dit alles valt te concluderen uit de enquête en de inhoudelijke inbreng in de bijeenkomsten, maar ook uit de inzet en emotie die de jongeren daarbij toonden. Uit de enquêtes bleek bijvoorbeeld dat deze aspecten ‘een beetje’ tot ‘heel belangrijk’ werden gevonden als onderwerpen om over te leren in het Huis. Tijdens de brainstormsessies werd hier en daar wel toegevoegd dat dit op een leuke manier moest gebeuren en ‘wel in begrijpelijke taal’. Het idee van een ‘rollenspel’ (of ‘Tweede Kamertje spelen’) dat in de conferentie naar voren kwam als leuke manier om het politieke spel en waar de politieke partijen voor staan beter te leren begrijpen sluit hier goed bij aan.

-Tijdens de conferentie bleek echter ook dat het Huis geen ‘leerfabriek’ mocht worden. De enquêtes wezen bovendien uit dat het ‘niet zo belangrijk’ was dat datgene wat je in het Huis leert, moet passen bij de lessen die je op school krijgt. ‘Het moet ook om de ervaring gaan’ werd tijdens een van de brainstormsessies gezegd. 

Inbreng:

-Tijdens de conferentie werd betoogd dat je in het Huis moest kunnen ‘protesteren’, deze vorm van activiteit scoorde ook in de enquêtes heel hoog. Bij de brainstormsessies kwamen ook geregeld acties voorbij die in het Huis moesten plaatsvinden (bijvoorbeeld het organiseren van debatten, je eigen mening geven, voorstellen doen, ondersteuning krijgen bij eigen projecten etc.), dus we kunnen concluderen dat de jongeren bijzonder graag zelf ook iets in te brengen hebben in het huis. Ze komen niet alleen om kennis overgedragen te krijgen, maar vooral om iets te leren door zelf iets te doen en te beleven.

-De jongeren hebben aangegeven graag de dialoog aan te gaan met ‘hoogwaardigheidsbekleders’. Uit de enquête blijkt ook al dat 65% van de ondervraagden het heel belangrijk vindt dat de jongeren ‘gehoord’ worden door de politiek. Bijvoorbeeld tijdens een wekelijks of maandelijks vragen- en discussie-uurtje. Tijdens een brainstormsessie werd ervoor gepleit dat er na een belangrijke maatschappelijke ontwikkeling een speciaal moment wordt ingelast voor jongeren om te reageren. Ook een ‘gewoon’ spreekuur in het Huis met bijvoorbeeld elke maand een andere minister of Kamerlid werd geopperd, vooral om een indruk te krijgen van wat het nou precies inhoudt om minister of Kamerlid te zijn (‘heb je een speciale opleiding nodig om minister te worden?’).

-In het Huis willen de jongeren graag op een interactieve manier en spelenderwijs met behulp van bijvoorbeeld computers aan de slag. Ook andere technologische instrumenten als stemmen met mobieltjes of msn’en werden genoemd als een leuke manier om te leren over de democratie. Ook uit de enquête bleek dat hier behoefte aan was.

-De inbreng van jongeren moet serieus worden genomen. De vraag wat er met de vragen en opvattingen van jongeren zou gebeuren werd regelmatig gesteld. Op een aantal brainstormsessies was men van mening dat er op alle voorstellen van jongeren gereageerd moet worden. Ook wanneer er niets gedaan kan worden met een idee willen de jongeren graag horen waarom dit zo is. Ze hebben vooral behoefte aan bevestiging van het feit dat er daadwerkelijk geluisterd is. Uit alle bijeenkomsten bleek de achterdocht van de jongeren naar ‘Den Haag’ toe groot. Hier moet nog een grote slag gemaakt worden.

-Veel commentaar kwam op het besluit dat het Huis juist in Den Haag komt: ‘Waarom moet ik vanuit Groningen helemaal naar Den Haag afreizen om te leren over democratie?’ klonk er uit het publiek. Er werd vervolgens voor gepleit dat een sterk internet platform bijzonder gewenst was waarbij men bijvoorbeeld kan ‘chatten met Balkenende’, aan een peiling kan meedoen, een enquête kan invullen of op een forum je mening kan geven. Ook werd er geopperd dat politici naar de verschillende steden moeten komen. Dit idee werd tijdens de brainstormsessies ook al veelvuldig geuit. Uit het hele traject valt duidelijk te concluderen dat er onder jongeren een sterke behoefte bestaat het Huis niet aan één locatie te binden en veel het land in te gaan. Zo werd door de Haagse Jongeren Ambassadeurs een zogenaamde ‘bobobus’ geopperd waarmee zij vanuit Den Haag al debatterend naar Groningen kunnen rijden om vervolgens daar een wethouder te ontmoeten en met andere jongeren in debat te gaan. In Groningen bedachten ze een rondreizende trein als ontmoetingsplaats, een plek voor activiteiten en voor elke provincie een eigen dependance. Den Haag als hoofdvestiging van het Huis stond overigens nergens echt ter discussie.

-Men vindt het leuk om na een bezoek aan het Huis even naar een ministerie of de Tweede Kamer te gaan om om even ‘achter de schermen’ te kijken. Uit enquêtes blijkt dat men vrij neutraal staat tegenover speurtochten naar andere gebouwen en in de discussies pleitte men vervolgens wel voor een vorm die bij de leeftijd past (niet te kinderachtig graag). Verder bleek dat er behoefte is aan een Huis waar jongeren zich thuis voelen, dat makkelijk toegankelijk en gezellig is (bijvoorbeeld ook ’s avonds open en met café en DJ).

- Het idee om ook de provinciale en de gemeentelijke democratie via het Huis te leren kennen leeft minder, hoewel in de enquête de vraag daarnaar neutraal tot positief wordt beantwoord. Ook de Eerste Kamer roept weinig concrete beelden op. Bij de verdere uitwerking zal met deze aspecten uitdrukkelijk rekening gehouden moeten worden.

-Tot slot gaven veel van de “actievere” jongeren aan eigen initiatieven in het Huis kwijt te willen. Hulp bij het opzetten van verschillende projecten is in een aantal brainstormsessies expliciet genoemd. Zo vroeg een meisje uit Den Haag of ze voor haar plan om op feesten flitsdebatten over actuele thema’s (sluitingstijden horeca noemde zij als voorbeeld) te organiseren van het Huis hulp zou kunnen krijgen. Jongeren van jongerencentrum Argan vroegen zich af of ze in samenwerking met het Huis discussies tussen moslimjongeren en Kamerleden konden organiseren en jongeren uit Groningen vroegen zich af of ze hun lokale televisieprogramma voor en door jongeren ook via het Huis konden uitzenden.

Discussie:

- Een van de opvallendste resultaten van dit project was dat het merendeel van de jongeren aangeeft graag discussies te willen voeren over voor hun relevante thema’s. Zowel in de enquête, als in de brainstormsessies en op de jongerenconferentie werd keer op keer benadrukt dat jongeren willen discussiëren over actuele thema’s. Niet alleen in de klas, of binnen het eigen netwerk, maar met andere jongeren, politici of anderen die dicht op deze actualiteit staan. Verschillende vormen werden hierbij aangedragen, maar altijd belangrijk was de eigen inbreng van jongeren. Zo willen ze graag zelf het onderwerp bepalen.

-Op de conferentie bleek er eveneens veel belangstelling te zijn voor het debat als techniek. Zo werd er bijvoorbeeld  gepleit voor een debattraining voor VMBO leerlingen en ook uit de opbrengsten van de brainstormsessies en enquêtes kwam de voorkeur voor debat (hetzij als ‘training’, hetzij als ‘activiteit’ bijvoorbeeld in de vorm van een ‘debatboxring’ of een ‘grabbeltondebat’ duidelijk naar voren.) Het Huis zou dus in ieder geval een plek moeten zijn waar jongeren kunnen leren debatteren en waar ze zelf debatten met elkaar of met een politicus kunnen voeren.

- Hoewel debatteren in het Huis zelf prominent naar voren kwam, gaven ook veel jongeren aan dat dit juist een van de aspecten van het Huis kan zijn dat elders in het land plaatsvindt. In bijna alle brainstormsessies (zelfs in Den Haag) werd aangegeven dat het Huis niet alleen iets ‘Haags’ moet worden. Door debatten door heel Nederland te organiseren kunnen jongeren overal meepraten en meedoen, en hoeven ze niet ver te reizen. Een uitwerking hiervan is het (al eerder genoemde) idee van de ‘bobobus’, een bus die door heel Nederland rondrijd als dependance van het Huis en hierin onder meer ideeën en filmpjes van de verschillende debatten toont en zo jongeren met elkaars ideeën in contact brengt. Ook het organiseren van de brainstormsessies werd positief beoordeeld, dergelijke bijeenkomsten moeten volgens veel jongeren vaker plaatsvinden.

Ontmoeten:

-Uit zowel de conferentie, de brainstormsessies als de enquêtes bleek dat jongeren graag ‘mensen die ze van de televisie’ kennen willen ontmoeten. Eerder ministers en Tweede Kamerleden dan de beleidsmedewerkers of persoonlijk assistenten. Rechters scoorden ook nog wel hoog tijdens de brainstormsessies en ook journalisten die ‘de laatste roddels’ konden vertellen waren bij voorbaat al erg geliefd. Verder scoorde het vaakst: de Koninklijke familie, ministers, ambtenaren die een kijkje achter de schermen geven en Kamerleden (meest genoemd: Geert Wilders, om bijvoorbeeld te vragen of wat hij allemaal zegt ook echt is wat hij denkt).

-Een ander idee was om mensen van andere scholen te ontmoeten en met hen in debat te gaan over de politiek.

- Ontmoeting van gemeentelijke politici stond minder hoog genoteerd, maar voor de burgemeester is wel belangstelling. De belangstelling neemt toe naarmate er omstreden lokale kwesties aan de orde zijn die jongeren in hun dagelijks leven raken.

Tot slot. Tijdens alle brainstormsessies werd duidelijk dat jongeren serieus genomen willen worden en dat met name laagopgeleide en Islamitische jongeren zeer kritisch, soms zelfs achterdochtig, ten opzichte van de politiek staan. Het lijkt ons goed hier in het Huis rekening mee te houden en ruimte voor te bieden voor eigen inbreng en kritisch geluid en daarop te reageren.