Europese leiders: Monica Macovei

© 2007 SC Crucisatorul SA. Toate drepturile rezervate

 Geboren: Boekarest (Roemenië), 4 februari 1959

Citaat: "Ik was nieuw en fris en wist niet wat me te wachten stond, dat leek me een voordeel." (over haar aantreden als minister van Justitie in 2004)

Monica Macovei studeerde in 1982 cum laude af aan de juridische faculteit van Boekarest. Daarna trad ze, zowel in de communistische als na-communistische tijd (vanaf eind 1989), op als openbare aanklager. Vanaf 1997, in de positie van onafhankelijk advocaat, ontwikkelde ze zich als activist voor politieke hervormingen, democratie en mensenrechten.  Als minister van Justitie van Roemenië bleef ze haar opvattingen trouw en onderscheidde ze zich van anderen door haar anti-corruptie maatregelen. Haar gedwongen aftreden als minister in april 2007 wordt beschouwd als een overwinning voor haar tegenstanders.

In de post-Ceauşescu periode was zij voorzitter van de Roemeense associatie voor mensenrechten (Helsinki-Comité). Als adviseur/deskundige trad zij op voor de Internationale Helsinki Federatie voor Mensenrechten, de Raad van Europa, het Europese Centrum voor de Rechten van de Roma, het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties, en het Open Society Instituut. Ze kwam op voor rechten voor vrouwen en homo’s, en sprak zich uit voor hervormingen van het justitie- en politieapparaat en vervolging van corrupte functionarissen. Roemenië behoort volgens de internationale corruptie-index tot de meest corrupte landen in Europa.

In 2004 werd Macovei met de steun van de Democratische Partij (DP) minister van Justitie in het kabinet van premier Călin Popescu-Tăriceanu, terwijl ze geen lid was van een politieke partij en ook niet is geworden. 

In korte tijd verwierf ze internationaal veel waardering voor haar doortastendheid. Restanten van de communistische tijd werden opgeruimd, zoals de geheime dienst die onder een andere naam (SRI) was blijven voortbestaan. Zij liet voormalig premier Adrian Năstase wegens corruptie vervolgen. Haar anti-corruptiebeleid bezorgde haar veel vijanden. Roemeense parlementariërs beschuldigden haar van machtsmisbruik. Dat verwijt kreeg ze ook van medestanders en journalisten, onder meer toen ze bepaalde anti-corruptie instellingen volmachten gaf.

Anderen prezen Macovei juist om haar hervormingen, Europees commissaris Olli Rehn zei bijvoorbeeld: “Voor het eerst in de Roemeense geschiedenis staat niemand boven de wet.”

In september 2006 beschuldigde twee politieke opponenten haar ervan als aanklgaer tijdens de communistische periode periode blanco aanhoudingsbevelen te hebben gebruikt, zonder dat ze daarvoor afdoende bewijs konden aanvoeren.

Een maand later benoemde Macovei, ondanks verzet van de Hoge Raad van Magistraten,  Laura Kövesi als eerste vrouwelijke Roemeense procureur-generaal en afgestudeerde jurist na de val van Ceauşescu.

Als boegbeeld van integriteit hielp zij Roemenië de Europese Unie binnen te loodsen, op 1 januari 2007 maar het lijkt erop dat ze werd ‘afgedankt’ toen deze ‘hoofdprijs’ binnen was. Popescu-Tăriceanu ontsloeg Macovei op 2 April 2007 als onderdeel van een crisis waarbij de DP uit het kabinet werd gezet. Kort daarvoor was een motie van wantrouwen in de Roemeense senaat tegen haar aangenomen en had ze in het kabinet tegen uitstel gestemd van de eerste verkiezingen voor de Roemeense afvaardiging naar het Europese parlement.

Na haar aftreden zijn sommige van de regels die zij invoerde ingetrokken, zoals voor controle op en transparantie van geld voor politieke partijen.

Roemenië wordt, zoals alle lidstaten die in de geur van recente corruptie of andere uitwassen staan, door de EU kritisch gevolgd.

Inmiddels is Macovei werkzaam als anti-corruptie specialist voor de regering van Macedonië.