Europese Leiders: Martti Ahtisaari

Citaat: 'Het lidmaatschap van de Europese Unie heeft Finlands internationale positie duidelijker gemaakt. Als je op de lijst met  EU-landen staat, weet iedereen waar je bent.'

Martti Oiva Kalevi Ahtisaari is een van eminente diplomaten die op het wereldtoneel een grote rol spelen of hebben gespeeld, zoals Kofi Annan, Lakhdar Brahimi, Ralph Bunche, Alastair Crooke, Irene Khan, Sergio Vieira de Mello, Sadako Ogata en Max van der Stoel. Tijdens zijn presidentschap van Finland trad het land toe tot de Europese Unie.

Ahtisaari is opgeleid als onderwijzer en deed als twintiger internationaal werk voor de YMCA. Deze internationale ervaring heeft hij voortdurend uitgebreid en verrijkt als diplomaat, afwisselend in dienst van Finland en de Verenigde Naties. In Namibië volgde hij als bemiddelaar de verongelukte Bernt Carlsson op. Ondanks de kritiek dat hij te veel concessies deed aan het militaire optreden van de – toen nog racistische – regering van Zuid-Afrika, had hij succes met zijn bemiddelingen. Namibië werd op 21 maart 1990 een onafhankelijke staat. Ahtisaari ontving daarvoor van zowel de Namibische als de Zuid-Afrikaanse regering eerbewijzen.

In diezelfde tijd kreeg Finland dankzij de ontbinding van de Sovjet-Unie meer internationale ruimte. Het land had in de Tweede Wereldoorlog langdurig gevochten met de dominante communistische buur en moest daarna een uiterst neutrale positie tussen tussen het Oostblok en het Westen innemen om het risico van een nieuw conflict te voorkomen. ‘Finlandisering’ was in het Westen een negatief begrip.

Ahtisaari stelde zich in 1993 kandidaat voor het ambt van president van Finland. Het was de eerste keer dat de Finnen hun president rechtstreeks konden kiezen. Tijdens zijn verliezingscampagne reisde hij kriskras door het land, ‘maakte’ zo 25.000 kilometer en hield zo’n 300 optredens. Na de overwinning in de tweede stemronde begon hij in zijn nieuwe functie op 1 maart 1994. Ook gedurende zijn presidentschap zocht hij zijn Finse medeburgers op, nodigde briefschrijvers uit en gaf hij suggesties aan ministers door. Tevens legde hij veel internationale contacten, met name binnen de Europese Unie. Als groot voorstander van de toetreding van Finland tot de EU was hij blij met de uitkomst van het daartoe gehouden referendum (56 % voorstanders), waardoor de Finnen de toetreding van Finland (per 1 januari 1995) mogelijk maakten. Ahtisaari is niet bang voor verlies van de Finse identiteit: “Kijk naar Denemarken. De Denen zijn nog steeds Deen, ook al zijn ze jaren lid.” Op 1 mei 1998 besloot onder meer Finland de euro in te voeren (de euro-bankbiljetten en – munten kwamen vanaf 1 januari 2002 in circulatie).

 In 1999 bemiddelde hij met succes in de oorlog om Kosovo.

Een verhoging van zijn salaris schonk hij aan een werkgroep die aanbevelingen deed om de werkloosheid in Finland aan te pakken.

Ahtisaari stelde zich niet verkiesbaar voor een tweede termijn als president. Tarja Halonen volgde hem op als eerste vrouwelijke president van Finland.

Hij ging verder met zijn vredeswerk. In 2000 riep hij de Crisis Management Initiative (CMI) in het leven om op vernieuwende wijze conflicten op te lossen via een combinatie van analyse, actie en belangenbehartiging. In hetzelfde jaar controleerde hij op verzoek van de Britse regering de ontwapening van de IRA, samen met Cyril Ramaphosa. Via de CMI leidde hij in 2005 succesvolle onderhandelingen tussen de Indonesische regering en de vrijheidsstrijders in Atjeh.

Voor Kosovo kwam hij van november 2005 tot juli 2007 opnieuw in actie. Europese Landen en de Verenigde Staten gingen akkoord met zijn voorstel voor een oplossing, maar het stuitte op een Russisch en Servisch ‘nee’. De regering van Kosovo riep in 2008 eenzijdig de onafhankelijkheid uit.

Voor Ahtisaari was 2008 een jaar van eer: het University College in Londen reikte aan hem een eredoctoraat uit en hij ontving de UNESCO-prijs,  de Geuzenpenning en de Nobelprijs voor de Vrede.

Hij is lid van de Club van Madrid.

Ahtisaari trouwde in 1968 met de lerares Eeva Hyvärinen. Hun enig kind Marko, geboren in 1969, is een bekende musicus en producent.

Bron foto: www.setimes.com