Europese Leiders: Konrad Hermann Josef Adenauer

Konrad Hermann Josef Adenauer  

 Geboren: Keulen, 5 januari 1876
Gestorven: Rhöndorf (Bonn), 19 april 1967

Adenauer had al een lange loopbaan als burgemeester van Keulen achter de rug toen het Duitse parlement hem, in 1949, met één stem meerderheid koos tot bondskanselier van West-Duitsland. ‘Der Alte’ zoals een groeiende aanhang hem liefkozend noemde, leidde West-Duitsland (de bondsrepubliek, de BRD) met vaste hand. Hij vond verzoening met de oude vijand Frankrijk belangrijker dan een hereniging met Oost-Duitsland (DDR). De eerste vriendschappelijke stap zette de Franse premier Robert Schuman op 9 mei 1950 met diens plan voor een Europese gemeenschappelijke markt voor kolen en staal. Voor Adenauer was dit zijn mooiste dag van zijn leven.

Samen met Frankrijk, Italië, België. Nederland en Luxemburg richtte de BRD in april 1951 de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal op. De katholieke achtergrond van de meeste regeringsleiders, naast Schuman en Adenauer bijvoorbeeld ook de Italiaan De Gasperi, werkte bindend. Adenauer zag in Europese samenwerking de enige mogelijkheid om de supermachten Verenigde Staten en Sovjet-Unie tegenspel te bieden.

Gesterkt door het succes van de EGKS zagen andere Europese initiatieven het licht, waarvan de Europese Economische Gemeenschap de bekendste is (EEG, opgericht in 1957).

Adenauer was een conservatief (christen-democratisch) politicus, overtuigd anti-communist en alleen bij uiterste noodzaak bereid om met de sociaal-democraten samen te werken. Zijn regeerstijl had veel autoritaire trekken (‘Kanzlerdemokratie’) en hij kon erg beledigend zijn tegen politieke tegenstanders. Anderzijds legde hij met een democratische Grondwet en een sterke economische politiek de grondslag voor een stabiel Duitsland.

Afgezien van het aanknopen van diplomatieke betrekkingen met de Sovjet-Unie (1955) bleef de deur voor communistische staten, in de eerste plaats de DDR, op slot. Die werd pas opengedaan toen onder leiding van Willy Brandt de sociaal-democraten aan de macht kwamen (‘Ostpolitik’, 1969).

De ondertekening van het Duits-Franse vriendschapsverdrag met De Gaulle in 1963 was Adenauers laatste hoogtepunt. Kort daarop trad hij, 87 jaar oud, terug als bondskanselier. Tot zijn dood in 1967bleef hij politieke invloed houden.

In 2003 werd Adenauer door de kijkers van de ZDF verkozen als Grootste Duitser aller tijden, in het programma “Unsere Besten”.

Citaat: De geschiedenis is de totale som van de dingen die hadden kunnen vermeden worden." En: "We leven allen onder dezelfde hemel, maar we hebben niet allen dezelfde horizon."

Zie voor een uitgebreidere biografie de website van de Atlantische Commissie.