Europese Leiders: Ján Kubiš

Ján Kubiš, geboren 12 november 1952 te Bratislava (hoofdstad van Slowakije).

Citaat: We herdenken het begin van onze bevrijding – niet door legers, niet door methoden van kracht of interventie - maar als een resultaat van de betekenis en inspiratie van de normen en waarden van een open beschaafde samenleving, zoals vastgelegd in de Helsinki-akkoorden. En door de aanmoediging die ze gaven voor democratische verandering.”

Kubiš is een voorbeeld van een ambtenaar die onder communistisch bewind carrière maakte, maar die desondanks na de terugkeer van de democratie er in slaagde als diplomaat internationaal respect te verwerven.

Ján Kubiš heeft een beroemde naamgenoot die in 1942 een van de uitvoerders was van de gelukte aanslag op het hoofd van de Duitse bezettingsmacht en fanatieke nazi Heydrich. Deze Ján Kubiš vond enkele dagen na de aanslag de dood.

Nadat Slowakije in de nazi-tijd gescheiden was van Tsjechië, vormde het in de naoorlogse tijd weer een republiek met Tsjechië.

Ook al overheersten in deze republiek de Tsjechen de Slowaken, het was een man uit Slowakije die de regering leidde in de tijd van de Praagse Lente. Nadat deze Dubcek was afgezet, waren de Russen weer de baas in het land en vormden de stalinisten de regering.

Tsjechoslowakije was daardoor gedwongen op de Sovjet-Unie geörienteerd. Het was daarom niet verwonderlijk dat Ján Kubiš heeft gestudeerd aan het  Staatsinstituut voor interne relaties in Moskou. Nadat hij daar was afgestudeerd, trad hij in 1976 in dienst van het Tsjechoslowaakse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Mogelijk heeft hij in die tijd vernomen van het initiatief Charta 77.

Hoe dan ook, van 1980 tot 1985 werkte hij in de Tsjechoslowaakse ambassade in Addis Abeba, de hoofdstad van Ethiopië, toen een communistisch land  .

De regering riep in 1985 Kubiš terug naar Praag waar hij de leiding kreeg van de afdeling veilgheid en wapencontrole van het ministerie van Buitenlandse Zaken. In die tijd speelde hij een belangrijke rol in de Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa (nu de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa; OVSE, ook wel de Helsinki-commissie genoemd). Benoemd tot ambassadeur te Moskou in 1989, maakte hij de omwenteling van Tsjechoslowakije van dictatuur naar democratie (‘de fluwelen revolutie’) vanuit een bijzonder perspectief mee.

De regering onder leiding van Václav Havel gaf hem in 1991 de functie van directeur-generaal euro-atlantische betrekkingen en in 1992 tot voorzitter van de Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa (nu de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa; OVSE).

Na de verkiezingen in juni 1992 besloten de leiders van de belangrijkste Tsjechische en de Slowaakse partijen om, ondanks verzet van president Havel, Tsjechoslowakije in twee delen te splitsen.

Kubiš werd de Slowaakse vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties en de Wereldovereenkomst voor Tarieven en Handel (GATT) te Geneve.

Bij de OVSE keerde hij terug in juli 1994 als directeur van het Centrum ter Voorkoming van Conflicten. In de periode 1998-1999 was Kubiš hoofd van de waarnemers van de Verenigde Naties die de broze vrede in Tadzjikistan – na een bloedige burgeroorlog - trachten te bevorderen. Op 15 juni 1999 werd hij secretaris-generaal van de OVSE, een functie die hij met een korte onderbreking vervulde tot juni 2005 toen hij minister van Buitenlandse Zaken van Slowakije werd. In deze regering nam ook de nationalistische Slowaakse Nationale Partij deel. Inmiddels was Slowakije toegetreden tot de Europese Unie (in 2004).

Zijn eerste buitenlandse reis als minister ging naar Boedapest om zijn Hongaarse ambtgenoot, Kinga Göncz, te verzekeren dat de nieuwe regering de rechten zou respecteren van de Hongaarse minderheid in Slowakije. Nederland werkt in Afghanistan nauw samen met Slowakije, dat daar ook troepen heeft gelegerd. De ministers Verhagen en  Kubiš pleitten gezamenlijk voor een gezamenlijk optreden van de 42 vertegenwoordigde landen in dat land.

Kubiš is vanaf begin 2009 de uitvoerend secretaris van de Economische Commissie van de Verenigde Naties voor Europa (ECE).     

Kubiš is getrouwd met Jaroslava Kubišová en heeft met haar een dochter.    

Bron foto: unece.org