Privacy in het internettijdperk

Is het Stijlboek van de Volkskrant nog wel toegesneden op het internettijdperk waarin alle informatie binnen een tel op straat ligt en dus voor iedereen direct beschikbaar is?

Die vraag werd deze week op navrante wijze relevant, nadat website en papieren krant informatie publiceerden op een wijze die in strijd is met het Stijlboek.
De papieren krant (en ook de website) had dinsdag een bericht dat een in Mumbai vermiste Nederlander overleden bleek. In het bericht stond dat het ministerie van Buitenlandse Zaken met de familie had afgesproken geen details over het slachtoffer naar buiten te brengen. Vervolgens werd een internetsite geciteerd die naam, leeftijd en tal van andere informatie over het slachtoffer gaf. Die informatie kwam zo alsnog in de krant en op de site.

De redactie van de site en de buitenlandredactie negeerden dus de vraag van de familie om de privacy te respecteren omdat de naam en leeftijd op internet al rond zongen en de informatie dus wereldwijd beschikbaar was voor wie even doorzocht.
Het publiceren van de naam van het slachtoffer was volgens mij om meer dan een reden ongewenst. Allereerst had de familie om privacy verzocht. Dat had gerespecteerd moeten worden, zeker nu het slachtoffer geen publiek bekende persoon was. Bovendien meldt het Stijlboek dat de krant prudent moet omgaan met slachtoffers.
Maar er is ook wel iets te zeggen voor de redenering dat alle informatie op internet met één muisklik beschikbaar was en dat het dus om publieke feiten ging. De afweging is dan dat wat iedereen weet of kan weten, niet hoeft te worden verzwegen in de papieren krant.
In dit geval vind ik die redenering niet opgaan. Het noemen van de naam voegde weinig of niets toe aan de zaak zelf. Daar komt bij dat de lezers van de papieren krant die informatie in ieder geval niet onder handbereik hadden. En bovendien hoeft de krant de mores van het internet niet over te nemen in de kolommen. De redactie heeft een eigen verantwoordelijkheid en hanteert eigen normen en waarden.
Het Stijlboek draagt de redactie prudentie op. Ik denk dat ze zich aan die regel moet houden, totdat uit de praktijk van alledag, gevoed door internet, blijkt dat deze regel niet meer is te houden. Dan moet de redactie overwegen de regels aan te passen, maar liefst pas nadat daar uitvoerig over is gesproken en de voors en tegens zijn afgewogen. Sluipenderwijs de regels veranderen, ook al zijn de motieven nog zo begrijpelijk, lijkt me niet verstandig.
Het tweede geval betrof de site. Die publiceerde dinsdag een bericht over het vonnis in een strafzaak. Het ging om een steekpartij. Het slachtoffer raakte grotendeels verlamd en moest kunstmatig beademd worden. Die beademing is in augustus op verzoek van het slachtoffer stopgezet, waarna de man overleed. De dader werd dinsdag veroordeeld.

Bij het bericht op de site plaatste de redactie een foto van het slachtoffer, afkomstig van hyves. De foto werd later weer weggehaald nadat vrienden van het slachtoffer klaagden dat de redactie de foto had gepubliceerd.
Ook hier is het Stijlboek duidelijk: de foto had nooit gepubliceerd mogen worden. Maar ook hier is de redenering van de redactie te begrijpen. De foto is op internet overal te zien en bovendien is hyves nu juist een site waarop allerlei prive-informatie is te vinden. Waarom kan die foto dan niet ook op de website van de krant?

Toch geldt hier volgens mij nog steeds het Stijlboek, totdat ook voor gevallen als dit door de redactie wordt besloten dat de regels uit de tijd zijn. Misschien moet de redactie wel erkennen dat de website een geheel ander type medium is dan de papieren krant en dat daarvoor ook andere regels moeten en mogen gelden.

Een oplossing zou kunnen zijn dat de redactie bij het bericht op de site een verwijzing plaatst naar de hyvespagina. Dan kan de lezer zelf besluiten of hij behoefte heeft aan die foto. Maar wie die foto wil zien, moet dan toch nog zelf een handeling verrichten.
In feite gebeurt er dan niets anders dan nu al wordt gedaan met namen van verdachten. Op internet zijn de moordenaars van Pim Fortuyn en Theo van Gogh onder naam en toenaam bekend, in de Volkskrant worden hun achternamen niet genoemd, laat staan dat op de site hun portret wordt getoond. Hier hanteert de redactie de eigen regels, die verdachten ook bescherming van de persoonlijke levenssfeer garanderen.

Wat dan extra steekt, is dat het met slachtoffers vaak onbedoeld nog wel mis gaat, zoals deze week tot twee keer toe bleek.

Thom Meens