bestuurlijke spaghetti

Gisterenavond vond in Den Bosch het één na laatste debat uit de debatreeks ‘de Staat van Onze Democratie’ plaats. Het debat ging over bestuurlijke drukte en de gevolgen daarvan voor de democratie. In een zaaltje in de Verkadefabriek ging het publiek in discussie met (demissionair) Minister Remkes, hoogleraar Frank Hendriks, burgemeester Vreeman van Tilburg en burgemeester Kortmann van Oisterwijk onder leiding van Wilbert Willems. Het was een leuke en inhoudelijke interessante bijeenkomst waarbij er een mondig publiek aanwezig was.

Allereerst gaf Jan Kuipers, directeur van de BrabantBalie, een korte uitleg over het rapport ‘de Staat van Onze Democratie’.Daarna nam Minister Remkes het woord. Hij pleitte voor een vermindering van de ‘Bestuurlijke Spaghetti’ door het verkleinen van het aantal bestuurders en mogelijk het samenvoegen van de Randstad provincies, zoals voorgesteld door de commissie Kok. Volgens Remkes is de maatschappelijke ontwikkeling de ontwikkeling van het bestuur voorbij gestreefd. Ook zei hij dat gemeentes de kern zijn van het openbaar bestuur en dat daar meer bevoegdheden naartoe zouden moeten, mede om de slagkracht van de overheid te verbeteren.

Frank Hendriks gaf vervolgens een betoog tegen de bestuurlijke vernieuwingsdrang van de commissie Kok. Hij voorziet  praktische en conceptuele complicaties. Zo zei hij dat Nederland geen goede ervaringen heeft met bestuurlijke reorganisaties, dat dit soort plannen altijd veel geld, tijd en energie kosten en vervolgens het probleem niet oplossen. Ook zei hij dat er geen aantoonbaar verband is tussen bestuurlijke complexiteit en economische groei. Volgens hem ligt de toekomst in lichte netwerkachtige structuren.

De twee burgemeester kregen beide kort de gelegenheid om op de voorgaande sprekers te reageren. Zo uitte Burgemeester Kortmann zich kritisch over schaalvergroting en hij ziet een contradictie tussen het streven naar vermindering van bestuurlijke drukte en het betrekken van de burger bij de politiek. Gemeentes zouden naar zijn mening juist weer kleiner mogen worden. Burgemeester Vreeman legde uit dat het meest interessante democratische proces er één is waarin besluiten inhoudelijk worden afgewogen en uitvoerbaar zijn. Verder maakte hij het punt dat volkvertegenwoordigers meer bezig lijken te zijn met het behartigen van belangen dan met het afwegen ervan.  

Vervolgens waren er vele vragen en opmerkingen uit de zaal. Er werd gesproken over decentralisatie vs. centralisatie en het dichten van de kloof burger-politiek en er werd zorg geuit over de focus op structuren en over het eigenbelang van bestuurders. Wilbert Willems vatte het uiteindelijke samen tot drie punten die aan Minister Remkes werden meegegeven :

1.      Een structuurdiscussie is niet altijd de oplossing, er is behoefte aan flexibiliteit en voorzichtigheid

2.      Bestuurlijke drukte kan het beste worden aangepakt door het aangaan van inhoudelijke netwerk verbanden

3.      De kwaliteit van bestuur moet altijd in de gaten worden gehouden.

De minister was het met deze punten eens. De avond werd afgesloten met zijn reactie op de drie punten.

Het volgende en tevens laatste debat uit deze reeks vindt maandag 5 februari plaats in Leeuwarden en zal gaan over het thema ‘Dramademocratie’. (zie kalender)